Ngày đầu tiên tôi nhận công tác ở Ủy ban huyện Vân Sơn, có người đặt lên bàn làm việc của tôi một chiếc phong bì không đề tên.
Tôi là Lâm Chi, hai mươi tám tuổi, vừa được điều từ Văn phòng Tỉnh về làm thư ký cho Chủ tịch huyện. Trên giấy tờ, đó là một bước thăng tiến ai cũng thèm — hai mươi tám tuổi đã ngồi ghế thư ký lãnh đạo, con đường phía trước rộng thênh thang. Nhưng mẹ tôi, người cả đời làm cán bộ, khi nghe tin lại thở dài: “Vân Sơn là chỗ nước sâu, con gái à. Người ta đẩy con xuống đó không phải vì thương con.”
Lúc ấy tôi chưa hiểu. Đến khi mở chiếc phong bì kia ra, tôi mới thấm.
Bên trong không có thư. Chỉ có một tấm ảnh chụp một bảng kê chi tiền, và một dòng chữ viết tay nguệch ngoạc ở mặt sau: “Quỹ cứu trợ lũ lụt năm ngoái, mười hai tỷ. Đừng ký bất cứ thứ gì trước khi hiểu rõ. — Một người không muốn cô chết oan.”
Tôi ngồi lặng. Ngoài cửa sổ tầng ba, sân Ủy ban huyện Vân Sơn vắng lặng dưới nắng chiều, hàng cây bàng đứng im như đang nín thở. Mới sáng nay thôi, trong buổi họp giao ban, Chủ tịch huyện Đỗ Cương — người đàn ông năm mươi tuổi, giọng nói ấm áp, bắt tay tôi rất chặt — đã cười bảo cả phòng: “Cô Lâm Chi là người của tôi, có gì cứ báo cáo qua cô ấy.”
“Người của tôi.” Bốn chữ ấy, sáng nay nghe như một sự tin cậy. Bây giờ nghe như một cái thòng lọng.
Tôi vừa định cất tấm ảnh đi thì cửa phòng gõ nhẹ. Một người đàn ông bước vào — trẻ, chừng ngoài ba mươi, áo sơ mi trắng xắn tay, tay cầm tập hồ sơ. Tôi nhận ra anh ta: Tần Việt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra huyện. Sáng nay trong buổi họp, anh ta là người duy nhất không cười, ngồi ở góc phòng, ánh mắt lạnh quét qua từng người như đang ghi chép trong đầu.
“Cô Lâm mới về,” anh ta nói, đặt tập hồ sơ lên bàn tôi. “Chủ tịch nhờ tôi chuyển cô ký xác nhận đã tiếp nhận hồ sơ quyết toán quỹ cứu trợ. Ký vào đây, mai chuyển lên tỉnh là xong thủ tục.”
Tôi nhìn tập hồ sơ. Rồi nhìn chiếc phong bì vừa giấu vội dưới cuốn sổ. Tay tôi chợt lạnh toát.
Quỹ cứu trợ lũ lụt. Mười hai tỷ. Đừng ký bất cứ thứ gì.
“Anh Tần,” tôi cố giữ giọng bình thản, “tôi mới nhận việc, chưa nắm được nội dung. Cho tôi xin một ngày đọc kỹ rồi ký, được không?”
Không khí trong phòng đặc lại. Tần Việt nhìn tôi. Ánh mắt anh ta thay đổi — thoáng ngạc nhiên, rồi thoáng gì đó tôi không đọc được, giữa cảnh giác và tính toán.
“Hồ sơ này,” anh ta nói chậm rãi, “ba tháng nay đã qua tay bốn người thư ký. Ba người ký ngay hôm đầu. Người thứ tư đọc kỹ như cô định làm.”
“Rồi sao?” tôi hỏi.
“Rồi tuần sau, cô ấy xin chuyển công tác về quê, viện lý do sức khỏe.” Anh ta ngừng một nhịp. “Từ đó không ai gặp lại.”
Sống lưng tôi lạnh buốt. Tôi hiểu anh ta đang cảnh báo, nhưng không rõ là cảnh báo giúp tôi, hay cảnh báo để dọa tôi ký nhanh cho xong.
“Vậy theo anh, tôi nên làm gì?” tôi hỏi thẳng.
Tần Việt không đáp ngay. Anh ta bước tới cửa sổ, nhìn xuống sân, giọng hạ xuống rất thấp, gần như chỉ đủ hai người nghe:
“Cô Lâm, cô có biết vì sao tỉnh lại điều một cô gái hai mươi tám tuổi, không phe không cánh, về ngồi đúng cái ghế thư ký này không?”
Tôi lắc đầu.
“Vì cô sạch. Sạch đến mức lý tưởng để làm hai việc.” Anh ta quay lại, nhìn thẳng vào mắt tôi. “Một là làm con dấu ngoan ngoãn ký hết mọi thứ, để nếu vụ này vỡ, cô là người đứng tên chịu tội thay. Hai là… làm con dao. Có người trên tỉnh muốn dùng cô để mổ xẻ Vân Sơn từ bên trong.”
“Con dấu, hay con dao — chính cô phải chọn. Nhưng chọn xong thì không quay đầu được nữa.”
Tôi siết chặt bàn tay dưới gầm bàn. Hai mươi tám năm cuộc đời, tôi luôn tin chỉ cần làm đúng, làm sạch, thì mọi cánh cửa sẽ mở. Giờ tôi mới hiểu ở Vân Sơn, làm sạch cũng là một cái tội — vì người sạch quá thì hoặc bị lợi dụng, hoặc bị nghiền nát.
Tôi ngước lên, định hỏi anh ta thuộc phe nào, thì điện thoại bàn trong phòng reo vang. Tôi nhấc máy.
Giọng Chủ tịch Đỗ Cương vang lên, vẫn ấm áp như buổi sáng, nhưng lần này tôi nghe ra bên dưới sự ấm áp ấy là một tầng băng: “Lâm Chi à, hồ sơ quyết toán cháu ký chưa? Chú đợi ở phòng. À, mà chú vừa nghe nói Tần Việt ghé chỗ cháu. Cậu ta nói gì với cháu vậy?”
Tôi nhìn Tần Việt. Anh ta đang nhìn tôi, một tay vẫn đặt trên tập hồ sơ, ánh mắt như đang chờ xem tôi sẽ nói câu gì tiếp theo.
Và tôi hiểu, câu trả lời tôi sắp thốt ra vào điện thoại lúc này, sẽ quyết định ba năm tới tôi làm con dấu, làm con dao, hay làm người thứ tư “chuyển công tác về quê rồi không ai gặp lại”.
Tôi hít một hơi, đưa ống nghe lên môi.
Leave a Reply